Amakuru Agezweho
UBUZIMA

Ese kumara igihe kirekire udakora imibonano mpuzabitsina bishobora kugira ingaruka?

Gutandukana n’uwo mwashakanye, ingendo z’akazi za kure, kwiga, kubura umukunzi cyangwa izindi mpamvu zitandukanye z’ubuzima ni bimwe mu bishobora gutuma umuntu amara igihe kirekire adakora imibonano mpuzabitsina.


Nubwo bamwe bashobora kubifata nk’ikintu gisanzwe kitagira ingaruka ku buzima, ubushakashatsi butandukanye bugaragaza ko ubuzima bw’imibonano mpuzabitsina bushobora kugira uruhare mu mikorere y’umubiri, ubwonko n’imibanire y’abantu.


Imibonano mpuzabitsina ni kimwe mu bikorwa bifasha abantu kororoka, ariko inagira izindi nyungu zirimo gufasha abantu kuruhuka, kugabanya umunaniro wo mu mutwe no gukomeza ubusabane hagati y’abakundana.


Iyo umuntu yari asanzwe ayikora akaza kuyihagarika, hari impinduka zishobora kugaragara mu mibereho ye bitewe n’impamvu zitandukanye. Zimwe zishobora kuba zifitanye isano n’imikorere y’imisemburo, ibyiyumvo ndetse n’ubuzima bw’imyororokere.


Nubwo kutakora imibonano atari indwara kandi bitavuze ko umuntu agomba guhura n’ibibazo by’ubuzima, hari ingaruka zishobora kugira aho zihurira n’impinduka mu buzima bw’imibonano mpuzabitsina.


1. Bishobora kugira ingaruka ku budahangarwa bw’umubiri

Ubudahangarwa ni ubushobozi umubiri uba ufite bwo kwirinda indwara ziterwa na virusi, bagiteri n’izindi mikorobe zishobora kuwugirira nabi.


Ubushakashatsi bwakozwe na Carl J. Charnetski na Francis X. Brennan, bwatangajwe mu 2004 mu kinyamakuru Psychological Reports, bwagaragaje isano iri hagati y’inshuro umuntu akora imibonano mpuzabitsina n’urugero rw’umusemburo witwa Immunoglobulin A (IgA).


Ubwo bushakashatsi bwakorewe ku banyeshuri 112 bo muri Kaminuza, bagabanyijwe mu matsinda bitewe n’inshuro bakoraga imibonano mpuzabitsina.


Ibyavuye muri bwo byagaragaje ko abakoraga imibonano inshuro imwe cyangwa ebyiri mu cyumweru bari bafite urugero ruri hejuru rwa IgA ugereranyije n’abatayikoraga cyangwa abayikoraga gake.


IgA ni umusemburo urinda umubiri, uboneka mu macandwe no mu yandi matembabuzi y’umubiri, ukagira uruhare mu kuwurinda indwara zitandukanye.


Ibi bigaragaza ko imibonano ishobora kugira aho ihurira n’imikorere y’ubudahangarwa, nubwo bitahamywa ko umuntu uyihagaritse byanze bikunze agira ubudahangarwa buke cyangwa akarwara ibicurane n’inkorora.


2. Byongera ibyago byo kugira ikibazo cyo kudashyukwa ku bagabo


Kudashyukwa ni ikibazo gishobora gutuma umugabo atabasha kubona cyangwa gukomeza igitsina gihagije kugira ngo akore imibonano mpuzabitsina.


Ubushakashatsi bwakozwe muri Finland, buzwi nka Tampere Aging Male Urologic Study, bwakurikiranye abagabo bari hagati y’imyaka 55 na 75 kugira ngo harebwe isano iri hagati y’inshuro bakora imibonano n’ikibazo cyo kudashyukwa.


Ibyavuye muri ubwo bushakashatsi byagaragaje ko abagabo bakoraga imibonano itarenze inshuro imwe mu cyumweru bari bafite ibyago byo kugira ikibazo cyo kudashyukwa byikubye inshuro 2.2 ugereranyije n’abayikoraga nibura rimwe mu cyumweru.


Mu mibare yatangajwe, abagabo 79 kuri buri 1.000 bo mu itsinda ry’abakoraga imibonano gake bagize ikibazo cyo kudashyukwa mu gihe cy’umwaka, mu gihe mu itsinda ry’abayikoraga nibura rimwe mu cyumweru abari bafite icyo kibazo bari 33 kuri buri 1.000.


Abashakashatsi bagaragaje ko kugira ubuzima bw’imibonano mpuzabitsina buri gihe bishobora kuba bifitanye isano no gukomeza imikorere myiza y’igitsina cy’umugabo.


Icyakora, kudakora imibonano si yo mpamvu yonyine itera kudashyukwa. Imyaka, diyabete, indwara z’umutima, umuvuduko w’amaraso, imikorere y’imiyoboro y’amaraso ndetse n’imihangayiko na byo bishobora kubigiramo uruhare.


3. Bishobora kugira aho bihurira n’ibyago byo kurwara kanseri ya porositate


Porositate ni urugingo ruto ruherereye munsi y’uruhago rw’inkari z’umugabo, rukagira uruhare mu gukora amatembabuzi agize amasohoro.


Ubushakashatsi bwakozwe na Jennifer R. Rider na bagenzi be, bwatangajwe mu 2016 mu kinyamakuru European Urology, bwagaragaje isano iri hagati y’inshuro umugabo asohora n’ibyago byo kurwara kanseri ya porositate.


Ubwo bushakashatsi bwakorewe ku bagabo 31.925 bo muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika, bakurikiranywe mu gihe cy’imyaka myinshi.

Ibyavuye muri bwo byagaragaje ko abagabo bavugaga ko basohoraga inshuro 21 cyangwa zirenga mu kwezi bari bafite ibyago bike byo gusangwamo kanseri ya porositate ugereranyije n’abavugaga ko basohoraga inshuro hagati ya enye na zirindwi mu kwezi.


Ku bagabo bari hagati y’imyaka 40 na 49, ibyago byagabanutseho hafi 22% mu itsinda ryasohoraga inshuro 21 cyangwa zirenga mu kwezi.


Abashakashatsi bagaragaje ko gusohora kenshi bishobora kuba bifite uruhare mu kugabanya ibyago byo kurwara iyi kanseri.


Icyakora, ntibivuze ko kudakora imibonano bitera kanseri ya porositate. Ikigo cy’ubuvuzi cya Mayo Clinic kigaragaza ko kugeza ubu nta bimenyetso simusiga byemeza ko gusohora kenshi birinda umuntu iyi kanseri.


Bityo, ibyavuye muri ubu bushakashatsi bigomba gufatwa nk’isano yabonetse hagati y’ibintu bibiri, aho gufatwa nk’ihame ry'uko kutakora imibonano bitera kanseri.


4. Bishobora kugira ingaruka ku mitekerereze no kongera stress


Stress ni imwe mu mpamvu zishobora kugira ingaruka ku buzima bw’umubiri n’ubw’imitekerereze. Ishobora gutera umunaniro, kubura ibitotsi, kurakara no kugira ibibazo byo kutabasha gutuza.


Imibonano mpuzabitsina ishobora gufasha abantu bamwe kugabanya stress no kumva baruhutse.


Mu gihe cy’imibonano, ubwonko bushobora kurekura ibinyabutabire n’imisemburo bitandukanye birimo endorphins na oxytocin, bifitanye isano n’ibyishimo, gutuza no kwiyumvanamo.


Oxytocin ni umusemburo ugira uruhare mu gukomeza ubusabane hagati y’abantu, mu gihe endorphins zifasha kugabanya ububabare no gutuma umuntu yumva amerewe neza.


Iyo umuntu yari asanzwe akoresha imibonano nk'uburyo bumwe bwo kuruhuka no kugabanya umunaniro, kuyihagarika bishobora gutuma abura ubwo buryo yari amenyereye.


Icyakora, ibi ntibivuze ko umuntu udakora imibonano agomba kugira stress. Hari n'ubundi buryo bwo kuyigabanya nko gukora imyitozo ngororamubiri, gusinzira bihagije, kuganira n'abandi no kwirinda ibimutesha umutwe.

5. Bishobora kugira ingaruka ku munezero no ku byiyumvo


Imibonano mpuzabitsina si igikorwa kigamije kororoka gusa, kuko inafasha bamwe mu bakundana kugaragarizanya urukundo, kwizerana no gukomeza ubusabane.


Mu gihe cyayo, umubiri ushobora kurekura oxytocin, izwiho kugira uruhare mu kwiyumvanamo no gukomeza umubano hagati y’abantu.


Iyo umuntu yari asanzwe afite umubano wimbitse n’uwo bakundana, ariko bakaza gutandukana cyangwa kumara igihe batabonana, ashobora kugira irungu, agahinda cyangwa kumva atishimye.


Ibi bishobora kurushaho kugaragara ku bantu batandukanyijwe n’ingendo z’akazi, amasomo cyangwa izindi mpamvu zituma badashobora kubonana kenshi.


Gusa ni ngombwa kumenya ko agahinda n’irungu bidaterwa no kubura imibonano gusa, ahubwo bishobora guterwa no kubura ubusabane, kutabona umuntu ukunda no guhura n’ibindi bibazo byo mu buzima.

6. Bishobora guhindura ubushake bwo gukora imibonano

Iyo umuntu amaze igihe kirekire adakora imibonano, ubushake bwo kuyikora bushobora guhinduka bitewe n’imiterere y’umubiri, imitekerereze n’ubuzima abayemo.


Hari abantu ubushake bwabo bushobora kugabanuka bitewe no kumara igihe batayikora, mu gihe abandi bashobora gukomeza kugira ubushake busanzwe cyangwa bukiyongera.


Ibi bishobora guterwa n’impamvu zitandukanye zirimo imihindagurikire y’imisemburo, stress, umunaniro, imyaka umuntu afite n’imibanire ye n’uwo bakundana.


Ni yo mpamvu bidakwiye gufatwa nk'itegeko ko umuntu wese umaze igihe adakora imibonano ahita atakaza ubushake bwo kuyikora.


7. Bishobora kugira ingaruka ku gusinzira neza


Imibonano mpuzabitsina ishobora gufasha abantu bamwe gusinzira neza, cyane cyane nyuma yo kugera ku ndunduro yayo.


Ibi bifitanye isano n’imisemburo n’ibinyabutabire umubiri ureka nyuma y’imibonano, birimo oxytocin na prolactin, bishobora gutuma umuntu yumva aruhutse.


Iyo umuntu yari asanzwe ayikora mbere yo kuryama, ashobora kubona ko kubura ubwo busabane bihindura uko yari asanzwe aruhuka.


Icyakora, nta gihamya ihagije yemeza ko kutakora imibonano bitera ikibazo cyo kudasinzira. Ibitotsi biterwa n'impamvu nyinshi zirimo imiterere y'umubiri, imitekerereze, ibidukikije n'imyitwarire ya buri munsi.


Ese kumara igihe kirekire udakora imibonano ni bibi ku buzima?


Nubwo ubushakashatsi bugaragaza inyungu zitandukanye z’imibonano mpuzabitsina, ni ngombwa kumenya ko kutayikora atari indwara.


Umuntu ashobora kumara amezi cyangwa imyaka atayikora ntibigire ingaruka mbi ku buzima bwe. Nta gipimo ntarengwa cy’inshuro umuntu agomba kuyikoramo kugira ngo agire ubuzima bwiza.


Ikindi ni uko umuntu adakwiye kuyikora kubera gutinya ko kuyihagarika byamuteza indwara. Igomba gukorwa ku bushake, hagati y’abantu babyemeye kandi bakurikiza uburyo bwo kwirinda indwara zandurira mu mibonano mpuzabitsina n’inda zitateganyijwe.


Mu gihe umuntu afite impinduka zidasanzwe mu bushake bwo gukora imibonano, ikibazo cyo kudashyukwa, ububabare cyangwa izindi mpungenge zijyanye n’ubuzima bw’imyororokere, ni byiza kugisha inama abaganga.



Ku byerekeye umwanditsi

MUSABYEMUNGU Marie Jeanne

Passionate Journalism Student | Digital Media & News Reporting. +250790223287

Sangiza aya makuru

Izijya gusa

Intara y’Iburasirazuba iza ku isonga mu kugira abangavu benshi bamaze gusama UBUZIMA

Intara y’Iburasirazuba iza ku isonga mu kugira abangavu benshi bamaze gusama

Inkuru Yose
Rwanda: Abantu 23 bamaze guhitanwa n’ibiza byatewe n’imvura y’Umuhindo UBUZIMA

Rwanda: Abantu 23 bamaze guhitanwa n’ibiza byatewe n’imvura y’Umuhindo

Inkuru Yose
Urwanda rugiye gutangira gukwirakwiza umuti urinda SIDA UBUZIMA

Urwanda rugiye gutangira gukwirakwiza umuti urinda SIDA

Inkuru Yose